br. 2/3
ANALITICAN PRISTUP Dr Tihomir Petrovic, Masta i igra (Pogled na srpsku knjizevnost XX veka sa posebnim osvrtom na delo Desanke Maksimovic) Prosveta, Nis, 1998. Knjiga Tihomira Petrovica Masta i igra u sustini predstavlja autorov sintetican pogled na srpsku knjizevnost za decu XX veka, sa posebnim osvrtom na pesnicko delo Desanke Maksimovic. Kriticki stav i odgovornost sa kojom pristupamo ovom delu Tihomira Petrovica, istovremeno su i znak nase odanosti i postovanja prema imenu i delu Desanke Maksimovic, za koju vec sada, na 100-godisnjicu njenog rodjenja mozemo reci da spada u red najvecih srpskih poetesa. Tematski okvir i sadrzinu pitanja kojima se bavi u svojoj knjiz Masta i igra, Tihomir Petrovic je koncipirao u tri tematske celine. Prva se odnosi na medjuratnu knjizevnost, druga na knjizevno delo Desanke Maksimovic, a treca na posleratnu knjizevnost za decu. Srpsku knjizevnost izmedju dva rata Petrovic je definisao kao buran i dinamican period, u kome su se knjizevne pojave, pesnicki manifesti i skole, pojavljivali i smenjivali, za takve prilike, skoro neverovatnom brzinom. Ta modernost knjizevnih skola, nije ostala bez odjeka ni u knjizevnosti za decu. U tom periodu, a narocito na kraju trece i cetvrte decenije XX veka, istice autor, ona je nasla vlastiti put svoga razvoja. Primenjujuci analitican pristup, uz odgovoran odnos prema knjizevnom nasledju i kulturnoj tradiciji, Petrovic je knjizevno delo Desanke Maksimovic posmatrao iz razlicitih perspektiva, a narocito sa aspekta knjizevnoistorijskog vrednovanja, u svetlu modernih knjizevnih tendencija, koje su u medjuratnoj knjizevnosti za decu na izvestan nacin nagovestile, ako ne i odredile karakter i liniju njenog buduceg ustrojstva i razvoja. U tom pogledu, uz avangardizam Vucovih poema, on posebno istice poeziju Desanke Maksimovic, koja je uz Nusiceve Hajduke i Copiceve pripovetke, u izvesnoj meri anticipirala i tokove savremenih knjizevnih tendencija. Osim toga, Petrovic je veoma iscrpno, ali sinteticno i razlozno sagledao i razvojne etape srpske knjizevnosti za decu i istakao osobenosti njenih evolutivnih tokova, od Zmajevog, do naseg vremena. Posleratnu knjizevnost, a narocito period od 1954. godine, kada se pojavila cuvena zbirka pesama za decu - Postovana deco, Dusana Radovica, Tihomir Petrovic definise kao knjizevni zaokret, u kome ce se narocito ceniti knjizevne forme i modeli, koji su nastali kao posledica modernih knjizevnih strujanja, shvatanja i zivotnih sadrzaja. No i u takvoj knjizevnoj klimi, Desanka Maksimovic je na izvestan nacin bila u krugu znacajnih pesnika i pripovedaca, koji su svojim delima predstavljali glavne oslonce i pokretace novih knjizevnih tokova. Pristup detinjstvu kao izvoru inspiracije i ozbiljniji odnos prema knjizevnosti za decu, dobice odgovarajuci znacaj i tretman tek sa pojavom tzv. trece generacije pesnika, u kojoj Tihomir Petrovic, pored vec pomenutih imena posebno istice Branka V. Radicevica, Dragana Lukica, Milovana Danojlica, LJubivoja Rsumovica, Miroslava Antica i druge. U stvaralastvu ovih i drugih pisaca, medju kojima je svakako i ime Desanke Maksimovic, knjizevnost za decu je, kako sam Petrovic kaze, "dignuta na nivo autenticne discipline, ucvrscene u znacajnu knjizevnu vrstu", nastavila kontinuitet sopstveno visesmislenog, estetskog i zanrovskog razvoja. Prateci razvoj knjizevnosti za decu, Tihomir Petrovic prati i razvoj kriticke misli u ovoj oblasti, pozivajuci se na poznata imena i primere, narocito u situacijama kada izvodi sopstvene sudove i zakljucke, ili definise vrednosne kriterijume i kriticke stavove. Takvim pristupom ova knjiga, pored knjizevnoistorijske i dokumentarne vrednosti, dobija i naucnu zasnovanost argumenata i postavljenih pitanja kojima se autor bavi. U konacnoj oceni dela Desanke Maksimovic, namenjenog deci, Petrovic se opredelio za stav da je ova velika pesnikinja u svome stvaranju nastavila liniju vukovske orijentacije, uklapajuci se inventivno i prirodno, u zahteve modernih knjizevnih skola i programskih koncepcija. Tematski okvir njenog stvaralackog opusa za decu, ispunjen je ponajvise ljubavlju prema zivotu, detetu i prirodi. Nacin na koji je Tihomir Petrovic u ovoj studiji iskazao svoje vidjenje knjizevnog dela Desanke Maksimovic, kao i svoje kriticke stavove u vrednovanju stvaralacke produkcije pojedinih pesnika koji su se javili u razlicitim fazama evolucije srpske knjizevnosti za decu, svrstavaju ga u red zapazenih savremenih kriticara i istoricara srpske knjizevnosti za decu. Miomir MILINKOVIC |
design by: INternetClub
